Биз күнделикли турмысымызда нелерден шаршаймыз ҳәм нелерди уўайымлаймыз ямаса ашыўланамыз? Өмирде нервқа тәсир етиўши көплеген себеплер табылады. Усылардың бир нешеўин көрип шығып, алдын алыўға ҳәрекет етемиз.

Кейпиятыңыз түсип, ёшыңыздың болмаўы асқазанның төмен жумыс атқарыўының белгиси ғана емес, ал иммунитет ҳәлсизлигинен пайда болатуғын басқада кеселликлердиң көриниси. Психологлардың айтыўы бойынша, егер сиз бәрқулла шаршап жүретуғын болсаңыз, буны өз күшиңиз бенен жеңе аласыз. Адам ҳәммесинен бурын өзиниң қандайда бир ўақыяларға болған қарым-қатнасынан шаршайды. Демек ең баслысы – ҳәзир еситкен информацияның жақсы тәрепин услап қалған мақул. Мәселен, телевизорда бүгиннен баслап күн суўытады дегенди еситсеңиз, бирден қапа болмай, оның орнына өзиңизди қуўантыўға ҳәрекет етиң. Себеби ҳаўаның райы ҳешкимниң кеўлине қарамаса керек. Демек қапа болғаныңыз өзиңизге ғана зыян. Ал бузылған нерв клеткалары қайта қәлпине келмейди.

“Аўырыўдың қәдирин саў билмес” дегениндей, арзымаған нәрселерге кеўлиңиз толмағанын, адам аўырған ўақтында ғана бурын кеўли толмайтын нәрселердиң ҳәммеси арзымас нәрселер болып көринеди. Себеби “басқа түссе көнесиз” дегениндей, өмирге ҳәмме ўақытта унамлы көз қарас пенен қараў керек.

1-мәселе: Үлгили синдромы
Нерв бузылыўына баслаўшы биринши жол – “мениң оннан қәйерим кем” сүрени. Әтирапымызда бизнесте әўмети келген, бирден байып кеткен, шаңарағына ҳәўес қылсаң арзыйтуғын адамларды көп көремиз. Сырттан қарағанымызда булар жүдә жақсы информациялар болып көринеди ҳәм бул жаңалыққа қуўанамыз, бирақ санамыздың түбинде булар нервқа тәсир етиўи мүмкин. Яғный, биз санасыз түрде үлгили болыўға ҳәрекет етип, қыялымыз арқалы өз алдымызға еплей алмайтуғын мақсетлерди қойып аламыз. Ол адамды қатты шаршатады. Ҳәм не ушын шаршап жүргениңизди де билмей қаласыз. Сонлықтан мақсет қойыў алдында өзиңиздиң жақсы тәреплериңизге, уқыплылығыңызға сәйкес келетуғын мақсетлерди қойған мақул. Мәселен, сиз ойламаған жерден атақлы кино жулдызды көрип қалдыңыз, сиз усы ўақытта өз исиңиздиң үлгили қәнигеси екениңизди еске алың. Ямаса әўметиңиз келген тәреплериңизди ойлаўға ҳәрекет етиң. Ең баслысы – өзиңизди өзиңиз жақсы баҳалаўыңыз керек.

2-мәселе. Адамларды қызғаныў
Бул сизиң энергияңызды жойтатуғын ең жаман қәсийет. Биреўлердиң ерискен жеңисин қызғаныў, көре алмаў, өзиңизди айыплаў жақсы емес әлбетте. “Мен оннан да күшлимен” деп ойлаўдың астарында бәрибир “мен неге ондай бола алмадым” деген ой болыўы мүмкин. Егер бурыннан қызғаншақ адам болсаңыз, мәселени шешиў сәл қыйынлаў. Сонда да тәбият сулыўлығынан ләззат алыўға талпынып көриң. Сиз қызығып, қызғанып атырған адамныңда қолы жетпеген нәрселери бар екенин ойлап көриң.

3-мәселе. Өзиңизге исенбеў
Қуры нерв бузыўдың тағы бир усылы – адамлардың сиз туўралы не ойлайтуғынына бас қатырыў ҳәм оларға жағыўға (унаўға) ҳәрекет етиў. Ҳәммеге жағыў мүмкин емес. Сиз жақсы адам болыўыңыз мүмкин. Бирақ ҳәр кимниң талғамы ҳәр түрли. Базы биреўлерге бәрибир жақпайсыз. Сонлықтан бул да қуры нервти бузыў. Сизиң жетискенликлериңиз бенен кемшиликлериңиз әтирапыңыздағыларға қызық болмаўы мүмкин. Сиз ҳаққында айтылған гәплер ўақыттың өтиўи менен умытылып кетиўи мүмкин.

4-мәселе. Қанаат етпеў
“Иләжи жоқ нәрсе жоқ” деген пикир дурыс емес. Себеби “көрпеңе қарап аяқ узат” деген даналық сөз бар. Қолымыздағы нәрселерге шүкир етейик.

5-мәселе. Бәрқулла сақланып жүриў
Қандайда бир нәрселерден қорқып жүриў де нервқа зыян.

6-мәселе. Бийғамлық
Бийғамлықтың өзиде нервти бузады екен. Қәлеген ҳәрекеттиң 5 бөлими бар: мақсет, жоба (реже), орынлаў, бақлаў ҳәм баҳалаў. Усы бесеўдиң биреўинде ислей алмаған адам психологиялық жақтан стресске ушыраўы мүмкин.


Интернет материяллары тийкарында таярланды.